ਈਰਾਨ ‘ਚ ਬਗਾਵਤ: 100 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ‘ਚ ਫੈਲੀ ਹਿੰਸਾ, 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ; ਤਖ਼ਤਾਪਲਟ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਬੰਦ
ਤਹਿਰਾਨ: ਈਰਾਨ ਇਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਹਿੰਗਾਈ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਮਨ ਵਿਰੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਵਿਰੋਧ ਹੁਣ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ਵਿਆਪੀ ਅੰਦੋਲਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ 31 ਵਿੱਚੋਂ 26 ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਕਾਬੂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ: 100 ਸ਼ਹਿਰ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪੇਟ ‘ਚ
- ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ: ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਉਤਰ ਕੇ “ਖਮੇਨੀ ਮੁਰਦਾਬਾਦ” ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ, ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
- ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ: ਤਹਿਰਾਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਵਾਹਨ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਕਰਜ (Karaj) ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
- ਡਿਜੀਟਲ ਬਲੈਕਆਊਟ: ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟਾਰਲਿੰਕ (Starlink) ਤੇ ਜੀਪੀਐਸ ਸਿਗਨਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਲਾਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਖਮੇਨੀ ਅਤੇ ਟਰੰਪ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ਬਦੀ ਜੰਗ
ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ “ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਏਜੰਟ” ਅਤੇ “ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ” ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ‘ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਹੇ ਹਨ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਟਰੰਪ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ “ਈਰਾਨ ਢਹਿਣ ਦੀ ਕਗਾਰ ‘ਤੇ ਹੈ” ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਲੋੜ ਪਈ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦਖਲ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।
ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਜ਼ਾ ਪਹਿਲਵੀ ਦੀ ਵਾਪਸੀ?
ਈਰਾਨ ਦੇ ਜਲਾਵਤਨ ਕ੍ਰਾਊਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਰਜ਼ਾ ਪਹਿਲਵੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਆਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਦੋਲਨ ਹੋਰ ਵੀ ਹਿੰਸਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਾਹਿਰ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ‘ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਤਬਦੀਲੀ’ (Systemic Change) ਦੀ ਲੜਾਈ ਮੰਨ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕੀ 1979 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡਜ਼ (IRGC) ਅਤੇ ਬਾਸੀਜ ਮਿਲੀਸ਼ੀਆ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤਖ਼ਤਾਪਲਟ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਤਕ ਬਗਾਵਤ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ 1979 ਦੀ ਇਸਲਾਮੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਹੁਣ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਖਮੇਨੀ ਦਾ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਾਸਨ ਟਿਕ ਸਕੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
